Thông tin Kiều bào

Đại hội sinh viên Việt Nam tại thành phố miền Tây Bắc nước Pháp

http://duhoc.dantri.com.vn/du-hoc/dai-hoi-sinh-vien-viet-nam-tai-thanh-pho-mien-tay-bac-nuoc-phap-20171018122930871.htm

(Dân trí) - Hòa chung không khí đón tiếp tân sinh viên tại các chi hội sinh viên Việt Nam trên toàn Pháp, Hội sinh viên Việt Nam tại Rennes đã tổ chức Đại hội sinh viên đầu năm vào ngày 14/10 vừa qua. Đây là dịp để đón tiếp các bạn tân sinh viên và bầu ban chấp hành Hội sinh viên cho nhiệm kỳ mới.

Tại Amphi D của trường INSA de Rennes, Đại Hội Sinh Viên Việt Nam tại Rennes đã diễn ra thành công tốt đẹp với hơn 60 bạn đại diện cho hơn 300 bạn sinh viên đang sinh sống, học tập và làm việc tại đây.


Đại hội là dịp để đón tiếp các bạn tân sinh viên và bầu ban chấp hành Hội sinh viên cho nhiệm kỳ mới.

Đại hội là dịp để đón tiếp các bạn tân sinh viên và bầu ban chấp hành Hội sinh viên cho nhiệm kỳ mới.

Trong gần 2 giờ làm việc, nhận được sự tín nhiệm của Đại hội, anh Trần Văn Nhật Vũ đã trở thành tân chủ tịch SVREN nhiệm kì 2017 – 2018. Cùng với 17 bạn thành viên, BCH mới hứa hẹn sẽ cố gắng làm hết khả năng của mình để tạo dựng nên một cộng đồng sinh viên Việt Nam tại Rennes ngày càng lớn mạnh, phát triển hơn nữa.

 

Thành công của nhiệm kỳ qua là Hội sinh viên đã thu hút đông đảo được tập thể sinh viên Việt Nam tại Rennes cùng các kiều bào và nhiều hội đoàn người Pháp trong các hoạt động của mình (Hội Việt kiều - Mầm trẻ, Bretagne – Vietnam, Sejour en Famille Francaise,…)

Thay mặt UEVF, anh Nguyễn Phan Bảo Thụy - Phó chủ tịch đối nội đã gửi những phần quà và những lời chúc tốt đẹp: “Tuổi trẻ phải luôn đầy nhiệt huyết và năng động, muốn có được những điều người khác chưa có, thì phải làm những điều người khác chưa làm”.

 
 

Được biết, Rennes là thành phố thủ phủ vùng Bretagne nước Pháp, nổi tiếng với các trường lớn (Grandes Ecoles) và các trường Đại học tổng hợp đa khoa, nơi đây được mệnh danh là Ville universitaire (thành phố Đại học) của miền Tây Bắc nước Pháp. Thành phố với những điều kiện an sinh xã hội và chính sách sinh viên cực kỳ tốt hàng năm thu hút rất đông sinh viên đến học tập.

 

Tiệc liên hoan dã ngoại vui nhộn sau khi đại hội kết thúc.

Tiệc liên hoan dã ngoại vui nhộn sau khi đại hội kết thúc.

Lệ Thu

Dù ở đâu, cũng có thể đóng góp cho quê hương

http://baoquocte.vn/du-o-dau-cung-co-the-dong-gop-cho-que-huong-58754.html

 

Giáo sư Ngô Thanh Nhàn chia sẻ, những việc ông làm ở Mỹ nhưng liên quan và hướng về đất nước, nghĩa là có đóng góp trực tiếp nào đó cho Việt Nam, là giúp cho quê hương...

Dù ở tuổi hưu nhưng Giáo sư vẫn đang đảm nhiệm rất nhiều công việc khác nhau. Ông có thể chia sẻ về các công việc này?

Tôi hiện đang sống tại Lower East Side (khu của người di cư), phía Đông Nam quận Manhattan, New York. Tôi vẫn đang làm việc tại Viện Toán Courant (nghiên cứu về chuỗi ngôn ngữ học để xử lý ngôn ngữ tự nhiên ngành y) của Đại học New York. Tôi dùng các kỹ thuật xử lý ngôn ngữ để nghiên cứu các vấn đề lý thuyết về cơ sở tri thức cho Nôm học và dân nhạc Việt Nam.

du o dau cung co the dong gop cho que huong
Vợ chồng Giáo sư Ngô Thanh Nhàn trong cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Đại sứ Nguyễn Phương Nga tại New York (Mỹ), tháng 5/2017. (Nguồn: VGP)

Ở Đại học Temple, tôi làm việc tại Trung tâm Triết học, Văn hoá và Xã hội với việc ứng dụng những kết quả tại Đại học New York. Tôi lập các cơ sở dữ liệu mạng, dùng kho tư liệu mở đưa các văn bản chữ Nôm và dân nhạc cho nghiên cứu về Việt Nam. Tôi cũng may mắn được mời dạy hai lớp đàn tranh cho 24 em tiểu học và trung học cơ sở tại Trường Hiến chương Nghệ thuật Dân gian – Kho tàng Văn hóa tại thành phố Philadelphia gần 10 năm nay.

Được biết, Giáo sư còn ấp ủ ý tưởng “toàn cầu hóa” chữ Nôm. Theo ông, đâu là triển vọng để có thể hiện thực hóa ý tưởng này?

Năm 1985, khi đang nghiên cứu lý thuyết ngôn ngữ tại Đại học New York, trong buổi gặp mặt với Viện Tính toán và Điều khiển, tôi được cho xem một quyển sách chữ Nôm và người ta đã hỏi tôi có cách nào để đọc tự động quyển sách này. Tôi nghĩ, đầu tiên cần phải tập trung làm chuẩn mã Unicode chữ quốc ngữ và sau đó làm chuẩn mã Unicode chữ Nôm. Nhờ có Chương trình Công nghệ Thông tin (1990-1995) do GS. Phan Đình Diệu chủ trì cùng với GS. Trần Lưu Chương và TS. Ngô Trung Việt tại Việt Nam, tôi và các cộng sự đã cộng tác với Viện Nghiên cứu Hán Nôm để hoàn thành bảng mã chữ Nôm đầu tiên năm 1993.

du o dau cung co the dong gop cho que huong
Giáo sư Ngô Thanh Nhàn.

Sau khi có bảng mã Unicode và ISO/IEC 10646, chúng tôi xem xét và thử nghiệm các chuẩn mạng email và internet để phù hợp thông suốt với chữ Quốc ngữ và chữ Nôm. Hiện nay, vấn đề lớn nhất là làm sao đưa các sách vở tư liệu chữ Nôm vào mạng, theo các yêu cầu hiện đại nhất của thư viện tri thức thông tin mở (OAI - Open Archives Initiative). Theo tôi, mất mát lớn thứ hai - sau mất mát về của cải, con người và môi trường do chiến tranh tạo ra, là kho tàng tri thức và văn hoá Việt Nam bị mai một và huỷ hoại. Và chỉ công nghệ thông tin mới có thể hồi phục lại phần nào, một cách nhanh chóng nhất.

Không chỉ trăn trở với chữ Nôm, Giáo sư còn là đồng điều phối viên trong "Cuộc Vận động Cứu trợ và Trách nhiệm đối với Nạn nhân Chất độc Da cam Việt Nam" tại Mỹ. Xin ông cho biết về chương trình này?

Người dân Mỹ đã chú ý và tìm nhiều cách ngăn chặn sử dụng chất da cam có chứa dioxin là chất độc hại nhất từ những năm chiến tranh. Các tổ chức chống chiến tranh đã buộc Chính phủ Mỹ chấm dứt sử dụng năm 1971 sau 10 năm vì nó vi phạm luật quốc tế, quyền con người, quyền sống của người Việt Nam.

Chúng tôi đã theo dõi các tác hại của chất độc này qua nhiều năm, cho đến khi có vụ kiện của các nạn nhân Việt Nam. Đây là điều kiện thuận lợi đầu tiên để các cựu chiến binh vì hoà bình đứng ra thành lập Cuộc Vận động Cứu trợ và Trách nhiệm đối với Nạn nhân da cam Việt Nam, nhân ngày đoàn nạn nhân da cam sang Mỹ lần đầu ngày 27/1/2005.  Đây là tổ chức cơ sở, sử dụng hội viên của hàng trăm chi nhánh của Hội Cựu chiến binh Vì Hoà bình (Veterans For Peace), Hội Luật gia Mỹ (National Lawyers Guild), và Hội Cựu chiến binh chống Chiến tranh Việt Nam (Vietnam Veterans against the War) và nhiều hội địa phương khác. Cuộc Vận động may mắn có thêm một hội phối hợp mạnh và uy tín là Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam. 

Giáo sư Ngô Thanh Nhàn sinh năm 1948, cựu Phó Chủ tịch Hội bảo tồn Di sản chữ Nôm tại Mỹ (1999-2007). Ông nhận học bổng của Bộ Ngoại giao Mỹ, nhận bằng cử nhân tiếng Nga (1972) và bằng cao học trong môn ngôn ngữ lý thuyết (1977) tại Đại học California ở San José, nhận bằng tiến sĩ ngôn ngữ học tại Đại học New York (1984).

Từ năm 1968 - 1972, ông tham gia phong trào chống chiến tranh Việt Nam tại Mỹ và tham gia sáng lập "Liên hiệp Việt kiều tại Mỹ" (1972-1976), giúp sáng lập "Hội Việt kiều Yêu nước tại Mỹ" (1976-1979), sau đó đổi thành "Hội Người Việt Nam tại Mỹ" để kêu gọi Chính phủ Mỹ bình thường hoá, bãi bỏ cấm vận với Việt Nam.

Ông hiện là đồng phối hợp Cuộc Vận động Cứu trợ và Trách nhiệm đối với Nạn nhân da cam Việt Nam.

Cuộc Vận động nhằm thẳng vào Chính phủ và Quốc hội Mỹ, trước khi quy “trách nhiệm” là phải có trách nhiệm “cứu trợ”. Chúng tôi đã tổ chức hơn 10 chuyến diễu hành của nạn nhân da cam Việt Nam tại Mỹ và đã thành công trong việc đưa vấn đề da cam thành nghị quyết của Hội Y tế Cộng đồng Mỹ. Cuộc Vận động cũng đã được Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội chú ý và liên tục có các báo cáo cho Quốc hội. Vì vậy, dự luật Quốc hội về da cam đã được ra đời qua nhiều đời tổng thống, đòi chính phủ Mỹ có trách nhiệm với cựu chiến binh Mỹ, nạn nhân người Việt tại Mỹ, nạn nhân và môi trường tại Việt Nam...  Một lợi thế khác trong cuộc chiến này là các cựu chiến binh Mỹ chịu đứng chung với nạn nhân Việt Nam, làm tăng cường tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Từng tham gia sáng lập "Hội Người Việt Nam tại Mỹ", Giáo sư có nhận xét gì về sự phát triển cộng đồng người Việt tại Mỹ hiện nay?

Người Việt tại Mỹ sau hơn 40 năm vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại của chiến tranh, nhưng đã bớt đi những vấn đề chính trị thời Chiến tranh Lạnh. Gần đây, những người trẻ trong cộng đồng có khuynh hướng tiến bộ, bắt đầu đặt câu hỏi và muốn tìm hiểu về Việt Nam... Đặc biệt, họ đã bắt đầu nghiên cứu về Liên hiệp Việt kiều tại Mỹ, Hội Việt kiều Yêu nước tại Mỹ và Hội Người Việt Nam tại Mỹ, coi đó là một phần lịch sử tiến bộ của cộng đồng.

Giáo sư có thể chia sẻ kinh nghiệm hội nhập cho những người Việt trẻ có dự định tới Mỹ?

Ngày nay, người dân Việt Nam có thể đi bất cứ đâu, làm những gì mình muốn - đó là một điều thật vui. Tôi cho rằng, các bạn trẻ có thể bớt coi việc định cư tại Mỹ là một cái đích phải hy sinh tất cả. Nhập cư vào nước Mỹ cần có “phường” để xây dựng kinh tế cộng đồng và “tự vệ” khi kinh tế khó khăn và kỳ thị chủng tộc tăng lên. 

Thực tế cho thấy, cộng đồng người Việt đã tạo nên kỹ nghệ làm móng tay, ngày nay có tổng thu nhập lên đến 7-8 tỉ USD mỗi năm, nhờ đó họ có thể sinh sống và có tiền cho con đi học... Tuy nhiên, nghề này rất có thể bị xoá sổ vì các tiêu chuẩn mới đặt ra quá cao. Những người Việt trẻ tại Mỹ đang chống chính sách bảo thủ về nhập cư. Đây là động cơ tiến bộ với mong muốn việc nhập cư sẽ dễ hơn. Kinh tế Mỹ cần người nhập cư. Tuy nhiên, chính sách dán nhãn “không hợp pháp” cho người mới nhập cư lại khiến họ phải làm việc, đóng thuế với thu nhập thấp hơn mức tối thiểu và không có quyền đòi hỏi các phúc lợi xã hội phổ quát. Do đó, hoạt động chống chính sách này và bảo vệ nghề làm móng tay của người Việt là nhằm bảo vệ cộng đồng và giúp đỡ người mới nhập cư.

Giáo sư có suy nghĩ gì về việc vận động và thúc đẩy việc nghiên cứu về Việt Nam ở Mỹ, cũng như vận động người Việt ở Mỹ về Việt Nam nghiên cứu khoa học?

Tôi rất mừng khi Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) được thành lập. Đây có thể là một cách để thu hút người tài và cũng giúp phát triển khoa học ở Việt Nam cao và nhanh hơn. Tuy nhiên, Quỹ cần thu hút nhiều hơn những người Việt Nam ở nước ngoài về cộng tác trong nước.

Lấy ví dụ của riêng mình, tôi có thể về Việt Nam ở và làm việc nhưng bạn bè khuyên rằng, những việc tôi làm ở bên Mỹ, nhưng liên quan, hướng về Việt Nam cũng là có đóng góp nào đó trực tiếp cho trong nước. Cụ thể, tôi nghiên cứu về chuẩn tiếng Việt cho máy tính, tức là tôi đang giúp cho quê hương. Tôi được Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội mời để trao đổi về tập thơ tuyệt vời Spring Essence: The poetry of Ho Xuan Huong - tập thơ mà tôi đã dựng mẫu chữ Nôm. Khi nghiên cứu để số hoá dân nhạc Việt Nam, tôi được Đại sứ Nguyễn Phương Nga và Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc hỗ trợ hết sức... Nhờ đó, chúng tôi đã đưa các nghiên cứu về dân nhạc Việt đến các hội nghị quốc tế tại Mỹ. Tôi rất cảm kích và cho đó là cách nhìn xa.

Xin cảm ơn Giáo sư!


Lớp học tiếng Việt đầu tiên cho con em Việt kiều tại Hà Lan

http://vov.vn/nguoi-viet/kieu-bao/lop-hoc-tieng-viet-dau-tien-cho-con-em-viet-kieu-tai-ha-lan-683467.vov

VOV.VN - Đại sứ quán Việt Nam ở Hà Lan vừa khai giảng lớp dạy tiếng Việt đầu tiên cho con em Việt kiều tại đây.

Hôm qua (15/10), Đại sứ Việt Nam tại Hà Lan Ngô Thị Hòa đã khai giảng lớp dạy tiếng Việt cho con em kiều bào Việt Nam tại Hà Lan do Đại sứ quán phối hợp với Hội người Việt Nam ở Hà Lan tổ chức.

lop hoc tieng viet dau tien cho con em viet kieu tai ha lan hinh 1
Lớp học tiếng Việt đầu tiên tại Hà Lan gồm 10 em học sinh.

 

Phát biểu tại Lễ Khai giảng, Đại sứ Ngô Thị Hòa nhấn mạnh, được sự hỗ trợ của Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài, Đại sứ quán tổ chức lớp học tiếng Việt đầu tiên tại Hà Lan cho các em nhằm giúp các gia đình kiều bào duy trì ngôn ngữ mẹ đẻ cho các cháu nhỏ, cho những thanh thiếu niên chưa biết tiếng Việt, giúp tăng cường sự giao tiếp tiếng Việt giữa con em với nhau và trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, khuyến khích các em hướng về quê hương, đóng góp cho quê hương khi các em trưởng thành.

Đại sứ cũng mong muốn lớp học có thêm các giờ sinh hoạt văn hóa Việt để các em học sinh được xem, nghe và hưởng thụ văn hóa Việt qua sách báo, truyền hình và internet.

Đại sứ mong muốn các gia đình kiều bào và Hội người Việt Nam tại Hà Lan hỗ trợ các em tới lớp và khuyến khích các em học tập chăm chỉ. Trong những buổi học đầu tiên, phụ huynh có vai trò quan trọng giúp các em vượt qua khó khăn ban đầu, hòa nhập với lớp và thích nghi dần với giáo viên và chương trình đào tạo.

Thay mặt cho các gia đình có con em tham dự lớp học, đại diện Hội người Việt ông Phạm Văn Đình bày tỏ xúc động, cảm ơn Đại sứ quán và Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài đã quan tâm, dành cho các em món quà đặc biệt nhân dịp Trung thu; khẳng định các gia đình sẽ hỗ trợ các cháu và phối hợp với lớp học để con em học tập đều đặn, đạt kết quả tốt.

Trong năm học 2017-2018, lớp học do Đại sứ quán tổ chức dự kiến sẽ có 10 học sinh là các em lứa tuổi từ 6 đến 16.

Mục tiêu của lớp học là nhằm rèn cho các em biết đọc và biết viết tiếng Việt, có thể giao tiếp và hiểu được tiếng Việt, qua đó thêm yêu gia đình, yêu quê hương và hướng về cội nguồn. Bên cạnh giáo viên của Đại sứ quán, sẽ có thêm các sinh viên Việt Nam đang học tập tại Hà Lan tới trợ giảng và dạy học cho các em trong năm đầu tiên./.

PV/VOV.VNTheo Bộ Ngoại giao

Người Việt ở châu Phi

http://www.thesaigontimes.vn/165472/Nguoi-Viet-o-chau-Phi.html

Võ Tòng Xuân

Sáu Lộc cho ca rô Phi ăn.

(TBKTSG) - Tôi đi Ghana lần thứ ba, lần này là để dự kỳ họp thường niên Hội đồng giám đốc của Trung tâm Phát triển phân bón quốc tế (IFDC) được tổ chức từ ngày 11 đến 13-9-2017.

Sau khi quá cảnh tại Dubai, tôi lên chuyến bay đến Accra, thủ đô của Ghana - chuyến bay chỉ có duy nhất tôi là người Việt Nam, còn phần lớn là người châu Phi, rồi đến người phương Tây và nhiều người Trung Quốc. Những sân bay quá cảnh khổng lồ ở Trung Đông như sân bay Dubai, Abu Dhabi, Bahrain hay Doha (nay đổi tên là Hamad) làm giàu được là nhờ các tổ chức quốc tế có những chương trình viện trợ cho các nước châu Phi, vì gần như tất cả chuyên gia sang châu Phi làm việc, hội họp... đều bằng tiền của các dự án viện trợ.

Trở lại Ghana lần này, tôi nhận thấy rõ sự tiến bộ của đất nước này. Sân bay quốc tế Kotoka khang trang, tiện nghi hơn, phục vụ nhanh chóng hơn, khâu kiểm tra hộ chiếu và kiểm tra hải quan không bị vòi vĩnh như trước kia. Ra khỏi sân bay, đường ô tô bằng phẳng dẫn về trung tâm thành phố Accra sầm uất với các hoạt động thương mại đa dạng. Diện mạo thành phố cũng thay đổi hẳn với nhiều tòa nhà cao tầng, trụ sở ngân hàng, văn phòng công ty, cửa hàng buôn bán, người đi tấp nập. Các bạn ở Ghana cho biết đó là do tiền Trung Quốc cho vay để đổi lại những ưu đãi khác của Chính phủ Ghana. Hầu hết phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nhập vào nước này là từ Trung Quốc, bằng tiền viện trợ của USAID (Mỹ) hoặc tiền vay từ Trung Quốc.

Người Việt sang châu Phi lập nghiệp

Từ năm 2006, nhóm chuyên viên nông nghiệp VAADCO của chúng tôi đã thử đem kinh nghiệm tích lũy từ đồng bằng sông Cửu Long sang giúp một số địa phương ở châu Phi tăng sản lượng nông nghiệp, giảm nghèo đói. Chúng tôi đã gặp những người Việt đến sinh sống, làm ăn ở châu lục này. Tại Senegal và Marocco có nhiều phụ nữ Việt lấy chồng là lính viễn chinh Pháp ngày xưa. Tại Angola có khoảng 45.000 người Việt sang làm nghề dạy học, buôn bán quần áo may sẵn, rửa ảnh màu hoặc là công nhân xây dựng. Ở Liberia có người Mỹ gốc Việt sang mở nhà hàng Việt, mua đất trồng trọt với hy vọng tìm được hột xoàn nằm dưới đồng ruộng. Ở Sierra Leone cũng có người mở nhà hàng cơm Việt. Ở Nigeria, Đại sứ quán Việt Nam cho biết có người Việt sang sinh sống bằng nghề buôn bán.

Nhóm chúng tôi từng sang Mozambique hướng dẫn nông dân trồng lúa cho Công ty Ubuntu. Khi lúa chín, nông dân kéo nhau đến xin công ty trả lại đất cho họ. Họ nói trước kia họ không biết trồng gì nên bỏ đất, rồi nhà nước giao đất cho công ty, nay chuyên gia Việt dạy họ biết trồng lúa trúng mùa nên họ xin lấy đất lại để tự trồng. Cũng tại Mozambique, Công ty Viettel đã sang đầu tư và được biết đến nay đã có khoảng 15 công ty khác nữa.

So với Trung Quốc, số người Việt đi làm ăn bên châu Phi là rất ít. Nơi đây, đi đâu cũng thấy người Trung Quốc: trên máy bay, ngoài đường phố, trong các tòa nhà lớn, cửa hàng, tiệm ăn. Họ tới đây có tổ chức theo chủ trương của chính phủ; còn người Việt ta thì mạnh ai nấy đi, tìm cách sống, điển hình như câu chuyện của người nuôi cá rô Phi dưới đây.

Tại Ghana cũng có người Việt sinh sống. Từng có doanh nghiệp xuất khẩu gạo sang đây nhưng do thủ tục rườm rà và không biết rõ thương trường Ghana nên thua lỗ nặng. Một doanh nhân Việt khác là anh Đinh Hồng Thanh đã cùng vợ sang Ghana từ năm 2010 đầu tư nhà máy sản xuất kẹo đồng thời với đầu tư nuôi tôm. Tuy nhiên, chuyện làm ăn của vợ chồng Thanh không thành công vì dân Ghana không mấy thích tôm và lúc đó đồng tiền Ghana bị mất giá 50%, anh bị thâm thủng vốn nặng. Không chịu thua, Thanh điều nghiên thị trường Ghana và nhận ra người dân ở đây rất thích ăn cá rô Phi, giàu nghèo gì cũng thích.

Dịp sang Ghana họp hội đồng chỉ đạo IFDC lần đầu tiên vào năm 2012, tôi quen ông Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Kofi Humado của xứ này. Năm 2014, nhằm lúc tôi sang Ghana lần thứ hai để dự hội nghị, Thanh nhờ tôi thuyết phục ông Humado hợp tác - cho sử dụng hồ nước ngọt của ông ấy tại vùng Agota gần cửa sông Volta để Thanh nuôi cá rô Phi. Lúc đó ông Humado sắp thôi làm bộ trưởng, lo tranh cử, được bầu làm nghị sĩ Quốc hội. Ông ấy đồng ý giao vùng hồ nước ngọt cho anh Thanh khai thác. Gia đình Thanh đã tìm được anh Phạm Hữu Phước Lộc là dân Tiền Giang, bí danh Sáu Lộc, nổi tiếng về nuôi thủy sản và đem Sáu Lộc sang vùng quê hẻo lánh Agota cùng tạo lập sự nghiệp nơi xứ sở Phi châu này.

Về phía nam sông Volta

Tháng 9 vừa qua, nhân dịp tôi lại sang Ghana họp, ông nghị sĩ Humado cho xe đưa Thanh đến khách sạn đón tôi về hồ nước ngọt Agota để thăm các bè cá rô Phi và bàn bạc kế hoạch phát triển nông nghiệp vùng nam Volta. Xe từ từ vượt qua các đường phố buôn bán đông đúc, ra đường quốc lộ bằng phẳng đi khoảng 170 ki lô mét thì đến nơi.

Vùng phía Nam Volta chạy đến bờ biển Đại Tây Dương, kể luôn con đường ven biển hơn 200 ki lô mét được xây rộng 12 mét với hai làn đường bằng phẳng. Con đường này chạy qua khu trồng lúa 411 héc ta do nhóm kinh doanh nông nghiệp Brazil được Bộ Nông nghiệp chọn để đầu tư trong khuôn khổ chương trình “Thương mại hóa nông nghiệp Ghana”. Dự án được hỗ trợ vốn đối ứng của Chính phủ Mỹ (USAID) và Ngân hàng Thế giới lên tới 50% tổng giá trị dự án, và tài trợ cả chi phí đánh giá tác động môi trường thiên nhiên và môi trường xã hội. Chúng tôi dừng xe quan sát cánh đồng lúa rộng lớn trồng giống lúa Jasmine 85 (cùng giống đang trồng tại miền Tây Nam bộ Việt Nam). Họ cho đào con kênh dài 5 ki lô mét lấy nước từ sông Volta vào hệ thống mương tưới cho toàn cánh đồng. Lúa được trồng hoàn toàn bằng cơ giới. Ước tính năng suất có thể đạt 4 tấn/héc ta. (Xem thêm: https://www.facebook.com/championrice/).

Kỹ thuật nuôi cá rô Phi của người Việt - Tây nam bộ

Đến hồ Agota, tôi ngỡ ngàng với quang cảnh hùng vĩ của hồ nước ngọt rộng khoảng 30 héc ta, trong veo, không chút vị mặn, cách ly với sông Volta bằng một dãy đất rừng hẹp. Sông Volta xuất phát từ hồ Volta ở miền Trung Ghana, gần như không có chút phù sa nào nên nước rất trong. Cách bờ hồ khoảng 30 mét, một chòi canh nhô lên khỏi mặt nước bên cạnh bốn bè cá đang được một người Việt và ba người Ghana vãi thức ăn bữa trưa cho cá.

Người Việt đó là Sáu Lộc. Sáu Lộc đến Ghana đã được 5 tháng, giúp anh Thanh xây bốn bè cá dài 5 mét, rộng 4 mét và sâu 4 mét. Giống cá rô Phi được mua từ một trại cá giống ở trong vùng. Thức ăn cho cá được nhập từ Việt Nam qua trung gian một công ty Đài Loan. Trên mặt hồ còn có vài gia đình Ghana nuôi cá bằng cách giăng lưới nhỏ. Họ chưa biết đóng bè cá như của Sáu Lộc. Anh Thanh cho biết dân Ghana thấy mấy bè cá của người Việt Nam thì đều trầm trồ và Sáu Lộc thì rất tự hào về kỹ thuật nuôi cá của người Việt. Giờ thì Thanh và Sáu Lộc đang xây thêm bè cá thứ năm. Chi phí nuôi mỗi bè cá vào khoảng 5.000 đô la Mỹ. Theo Sáu Lộc, hồ Agota có nhiều cá và tôm tự nhiên, là môi trường rất tốt để nuôi cá rô Phi, không như “bên nhà mình” nước phù sa đục ngầu, nuôi cá không được sạch như ở đây. Theo ước tính của Thanh và Lộc, mỗi bè cá có thể thu hoạch 12 tấn cá, bán được 23.000 đô la Mỹ. Thanh đã tìm và chọn được người mua tốt nhất để ký hợp đồng lâu dài.

Cuối buổi chiều, ông nghị sĩ Humado đến trại cá. Ông chưa biết nuôi cá kiểu Việt Nam có chắc ăn không, vì đây vẫn là cách làm mới đối với Ghana. Ý ông ấy là muốn đẩy mạnh trồng lúa hơn là nuôi cá. Cụ thể, ông muốn sản xuất lúa - tôm trên vùng nhiễm mặn rộng 80 héc ta cách hồ Agota khoảng 10 ki lô mét. Nhưng dù là làm cái gì thì ông cũng muốn có người Việt sang đầu tư. Bàn luận với ông, tôi cảm thấy tư tưởng ông là nếu có người biết kỹ thuật sản xuất và có vốn đầu tư thì ông ấy có thể thương thuyết với già làng để lấy đất canh tác. Tuy vậy, anh Thanh nói tôi khuyên ông nghị sĩ là không nên, vì đất đã bị nhiễm mặn rồi, chỉ nuôi tôm là thích hợp. Nhưng theo kinh nghiệm thì người tiêu dùng Ghana không chuộng con tôm. Còn về sản xuất lúa, như đã nêu, nhóm Brazil hiện đã đầu tư hàng trăm ngàn đô la Mỹ, nhưng xem ra còn lâu mới lấy vốn lại được. Có vẻ như nhập gạo Việt vào đây bán sẽ có lợi hơn?!

Chúng tôi tạm dừng câu chuyện để dùng bữa chiều với tôm và cá sông tươi rói của đầu bếp Sáu Lộc. Mấy công nhân Ghana bắt lên mấy con cá rô Phi nuôi bè để nấu canh với bầu trồng ngoài vườn. Thịt cá rô Phi nuôi bè trên hồ nước tinh khiết thật trắng và rất ngon. Bữa ăn càng đậm đà với rượu ngâm đinh lăng mà Thanh và Sáu Lộc mang từ Việt Nam sang...

Hẹn ngày gặp lại

Sau bữa ăn, ông Humado căn dặn tôi nhớ nghĩ cách nào để sử dụng khu đất 80 héc ta nhiễm mặn. Ông nói sẽ giới thiệu một thương gia qua Việt Nam tìm đối tác xuất khẩu gạo sang Ghana.

Hiện tại, anh Thanh nuôi cá rô Phi tại hồ Agota phải trả cho ông Humado 2,5% doanh thu của trại. Sau vài đợt thu hoạch, có thể ông ấy sẽ hùn vốn với Thanh để nuôi cá. Thanh và Sáu Lộc cũng sẵn sàng đón nhận bạn bè - những ai muốn đầu tư nuôi cá rô Phi ở Ghana. Trước mắt, một người bạn thân của Thanh ở Togo sẽ sang chốt lại hợp đồng đầu tư nuôi cá.

Với bốn bè cá, trại sản xuất cá rô Phi của Thanh đang tạo công ăn việc làm cho năm lao động Ghana. Trên mặt hồ rộng lớn này, trại có thể nuôi hàng trăm bè cá nếu có vốn đầu tư. Lúc đó, trại cá Việt Nam sẽ tạo ít nhất cả trăm công ăn việc làm cho người Ghana. Tôi ra về với niềm tin nhóm Thanh - Lộc sẽ lập nghiệp thành công ở xứ sở này.