Văn hoá

Món nem nướng của má không thể… thất truyền!

http://phunu.nld.com.vn/chuyen-trang-phu-nu/mon-nem-nuong-cua-ma-khong-the-that-truyen-20171016163730075.htm

17 Tháng 10, 2017 | 00:02

Miếng nem nướng thơm lừng mặn mặn ngọt ngọt béo béo lẫn chút the the cay nồng của tiêu, nuốt miếng nào thấm tận ruột gan miếng đó.

 

Hôm qua, mấy chị em tôi bàn thực đơn cho ngày giỗ má sắp tới. Ngoài các món thịt nguội, gỏi, gà nồi hầm sả, bò lagu... Chị Hai tôi bảo năm nay làm món nem nướng cúng má, vì lúc sinh thời bà rất thích. 

Món nem nướng của má không thể… thất truyền! - Ảnh 1.

 

Tôi nhớ ngày trước cứ vài dăm ba tuần là má làm món này, cho cả nhà ăn thay cơm. Chị em tôi ai cũng có thể làm món nem nướng một cách rành rọt, vậy mà từ ngày má khuất núi đến giờ gần như thất truyền. Bởi chúng tôi cũng như đa số phụ nữ thời nay, ngoài việc nội trợ thì ai cũng tất bật ra ngoài xã hội mưu sinh cho cuộc sống, nên thường ngày chỉ ưu tiên làm những món ăn đơn giản cho gia đình, dành thời gian nghỉ ngơi sau một ngày vất vả.

Món nem nướng của má không thể… thất truyền! - Ảnh 2.

 

Món nem nướng cách chế biến tuy không khó, nhưng đòi hỏi nhiều thời gian và phải thật kiên trì tỉ mẩn thì món ăn mới thơm ngon chuẩn vị. Ngày trước mỗi lần làm món này, phải mất ít nhất nửa ngày và má tôi phải huy động sự góp sức của mọi thành viên trong nhà. 

Từ sáng sớm má xách giỏ đi chợ để chọn mua những miếng thịt đùi rọ tươi rói vừa mới ra lò, mang về rửa với nước muối pha loãng xả lại với nước cho sạch, dùng khăn khô thấm cho miếng thịt thật khô ráo, sau đó cắt thịt thành từng lát mỏng, rồi chị Hai, chị Ba tôi thay nhau cho vào cối xay thịt, phải xay đi xay lại chừng ba bốn lần đến khi thịt đạt độ dẻo  mới thôi.

Món nem nướng của má không thể… thất truyền! - Ảnh 3.

 

Tiếp đến má lấy phần mỡ heo rửa sạch, trụng sơ qua nước sôi, cắt thành hạt lựu và ướp với chút đường.  Cho mỡ vào mâm, kêu tôi tranh thủ mang ra phơi ở nơi có nhiều ánh nắng chừng hai ba giờ,  đến khi từng miếng mỡ đục ngầu trở nên trong veo thì mang vào.

Má lấy vài ba củ tỏi lùi vô bếp than nướng vàng gắp ra lột vỏ, củ hành tím cũng lột vỏ rửa sạch, để cả hai vào cối xay cho nhuyễn. Lấy một cái nồi bắc lên bếp cho một muỗng canh đường và một chút nước vào nồi, đun lửa nhẹ đến khi nước đường có màu vàng nâu, đổ thêm một muỗng nước lọc vào quậy đều tắt bếp.

Món nem nướng của má không thể… thất truyền! - Ảnh 4.

 

Khâu chuẩn bị đã hoàn thành, má cho tất cả vào một cái thau lớn gồm: thịt xay, mỡ, hành tỏi băm nhuyễn, một muỗng nước màu cùng các gia vị muối, đường, bột ngọt, tiêu xay và tí xíu nước mắm thật ngon vào. Trộn đều chúng lại với nhau đến khi hỗn hợp quyện lại thành một khối. Đậy kín thau cho vào tủ lạnh khoảng 3 giờ hoặc lâu hơn, để càng lâu thịt càng thấm càng dẻo hơn, giúp món nem càng dai vị càng đậm đà. Khi thịt đã đạt yêu cầu mang ra nặn thành từng miếng vừa ăn.

 

 Món nem nướng làm cực, nhưng đến khâu nướng thịt là hấp dẫn nhất. Má tôi xếp thịt lên vĩ đặt lên bếp than hồng nướng, dùng đũa trở đều đến khi miếng thịt chín vàng và mỡ tươm cháy kêu nghe xèo xèo, lan tỏa mùi thơm nức mũi. 

Món nem nướng của má không thể… thất truyền! - Ảnh 5.

 

Khi ấy cái đám "tàu há mồm" của má ngồi chực sẵn quanh lò nướng, hễ má gắp ra miếng nào ra dĩa là bóc ngay cho vào miệng vừa ăn vừa xuýt xoa vì nóng. Miếng nem nướng thơm lừng mặn mặn ngọt ngọt béo béo lẫn chút the the cay nồng của tiêu, nuốt miếng nào thấm tận ruột gan miếng đó.

Nướng nem xong, lúc ấy chị Hai tôi đã chuẩn bị sẵn cho mỗi người một tô bún cùng một nhúm rau thơm xà lách cắt nhỏ, vài miếng dưa leo băm sợi và một ít giá sống. Xếp nem nướng lên mặt tô rắc thêm chút đậu phộng rang giả nhỏ, chút mỡ hành và chút đồ chua. Cuối cùng là chan nước mắm tỏi ớt pha chua ngọt vào trộn đều… loáng 1 cái tô bún sạch trơn, đến nước mắm cũng được húp không còn một giọt!

Nhắc đến món nem nướng tôi bùi ngùi nhớ má vô cùng nên định cuối tuần này sẽ thử làm lại xem còn đúng hương vị khi xưa không, nhất định không để thất truyền món ngon của má.

 

Bài và ảnh: Linh Đan.

Nghề đan lát truyền thống của người Churu

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/nghe-dan-lat-truyen-thong-cua-nguoi-churu/334277.html

Trong mỗi dịp liên hoan cồng chiêng hay lễ hội mừng lúa mới, trai thanh gái lịch người Churu ở Lâm Đồng lại tự tin qua từng bước nhảy bên ánh lửa rừng khi đeo trên vai những chiếc gùi truyền thống được kết nơ ngũ sắc thật ấn tượng. Đó chỉ là một trong rất nhiều sản phẩm đan lát tinh xảo của người Churu do nghệ nhân nổi tiếng tài hoa ở buôn Pré, xã Phú Hội, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng - già Ya Hiêng tạo nên.
Đã qua hơn 62 "mùa rẫy" rồi, nhưng già Ya Hiêng còn tráng kiện lắm, đôi tay ấy vẫn cứ thoăn thoắt tự làm đủ các công đoạn để tạo ra một sản phẩm đan lát độc đáo.

Chúng tôi biết đến nghề đan lát truyền thống của người Churu qua các dịp lễ hội cồng chiêng, mừng lúa mới ở Lâm Đồng khi vùng đất này có tới 95% đồng bào Churu của Việt Nam đang sinh sống. Người Churu có truyền thống làm lúa nước, sống định canh định cư nên cần nhiều nông cụ để sinh hoạt, sản xuất và cả những vật dụng dùng trong cúng tế, hay trong các lễ hội hàng năm. Hẳn vậy mà theo già Ya Hiêng: “Nghề đan lát của người Churu mình có từ lúc nào không ai nhớ được, chỉ biết là nó đã gắn vào đời sống của bà con từ bao đời nay”.


Nguyên liệu nứa được chẻ ra thành nhiều kích cỡ khác nhau tùy theo sản phẩm để đan.


Chuốt nan.


Mây được chuốt thành từng sợ nhỏ để đan gùi.


Các dụng cụ để đan lát của người Churu.


 Đôi bàn tay dẻo dai của già Ya Hiêng trải qua bao mùa rẫy vẫn tiếp tục tạo ra những sản phẩm đan lát độc đáo.


Len đủ màu để làm hoa văn trang trí cho gùi Yoh xala (gùi hoa dùng để đến nhà thông gia, đi cưới hỏi, múa hát).


Đan quai cách điệu cho gùi Yoh xala.


Những bông hoa bằng len đầy tinh tế tô điểm cho vẻ đẹp của gùi Yoh xala.


Trang trí quai đeo gùi Yoh xala đầy ấn tượng.


Chi tiết đan rất tỉ mỉ, đều đặn trên chiếc gùi Yoh xala.


Già Ya Hiêng giới thiệu nghề đan lát truyền thống của người Churu cho du khách.

Già Ya Hiêng tâm sự: “Vợ chồng mình gắn bó với nghề cả đời, nó còn là niềm đam mê, nếu không làm sẽ buồn lắm! Mình sẵn sàng truyền lại nghề cho lớp trẻ, con mình đứa nào cũng biết đan và chúng nó sau này sẽ dạy cháu mình nghề của ông cha. Mong rằng sẽ có nhiều nghệ nhân tâm huyết với nghề đan lát truyền thống của đồng bào Churu để các sản phẩm ngày càng đẹp, phong phú và đa dạng hơn!”. 
Già Ya Hiêng kể lại: “Từ bé lớn lên trong ngôi nhà mình lúc nào cũng đầy những lồ ô, tre, nứa và các dụng cụ đan lát. Mới được 8 mùa rẫy, mình đã theo cha vào rừng để tìm nguyên liệu về đan. Và mình đã biết chẻ, vót nguyên liệu và đan các sản phẩm từ lúc bấy giờ”. Cùng với việc biết đánh cồng chiêng, biết làm khèn bầu, thổi khèn…, biết đan lát cũng là “tiêu chuẩn” mà các chàng trai Churu cần có, giúp tăng thêm phần “quyến rũ” với các nàng khi đến tuổi “bắt” chồng (phong tục hôn nhân của người Churu theo chế độ mẫu hệ - PV). Ma Bin, vợ già Ya Hiêng năm nay cũng tròn 60 mùa rẫy, trong đôi mắt mơ màng vẫn ánh lên vẻ tự hào: “Ya Hiêng năm ấy khéo tay lắm, cái gì cũng thạo, biết đánh chiêng, làm khèn, và đặc biệt đan rất đẹp, làm ra nhiều sản phẩm đẹp lắm!”.

Vậy là Ya Hiêng đã theo về làm chồng của Ma Bin, 8 đứa con cả trai lẫn gái lần lượt ra đời là kết quả của tình yêu Ya Hiêng - Ma Bin ngần ấy năm mà đến hôm nay, hai người vẫn ngồi bên nhau đan các sản phẩm truyền thống của dân tộc mình. Cả 8 người con và người vợ hiền Ma Bin bao nhiêu năm qua cùng với Ya Hiêng đã tiếp nối nghề truyền thống của ông cha, tạo ra các sản phẩm phục vụ đời sống sinh hoạt cho bà con Churu trong vùng.

Theo già Ya Hiêng, với người Churu, để làm ra sản phẩm đan lát cần trải qua rất nhiều công đoạn, nhưng quan trọng nhất là phần làm đế của sản phẩm, vì phần đế quyết định đến việc định hình hình dáng và độ bền chắc cho sản phẩm. Đang đan một chiếc gùi, cứ sau vài lần đan, Ya Hiêng lại đập đôi tay chắc khỏe với lực vừa đủ lên phần đế để tạo sự hài hòa, cân đối trong từng mũi đan cho sản phẩm. Thời gian để đan một chiếc gùi, hoặc một sản phẩm bất kỳ thường không quy định một khoảng nào; cũng như các sản phẩm đan lát của đồng bào Churu cũng không theo một khuôn mẫu bất kỳ nào… Đây là các yếu tố nằm trong tính ngẫu hứng suốt quá trình đan theo kinh nghiệm sống, kỹ năng và ý tưởng sáng tạo của nghệ nhân đan lát Churu. Từ đó, mỗi sản phẩm đan lát đều thể hiện một nét độc đáo riêng biệt, mang tính ngẫu hứng và nhờ vào tài năng của nghệ nhân để tạo ra vẻ đẹp của sản phẩm.

Sản phẩm đan lát Churu rất phong phú, đa dạng với đủ kiểu dáng,kích cỡ thuộc nhiều chủng loại khác nhau:










Vì làm theo tính ngẫu hứng, sản phẩm đan lát Churu được tạo ra có đủ kiểu dáng, kích cỡ thuộc nhiều chủng loại, như: Bộ Pàp (đơm, đó dùng bắt các loại cá to, cá nhỏ), Xa drup (đồ dùng bắt mối) được đan hai lớp bằng sợi nan nhỏ như tơ), gùi K’Soh (để lúa), gùi Yoh xala (gùi hoa dùng để đến nhà thông gia, đi cưới hỏi, múa hát)… Sản phẩm đan lát của vợ chồng già Ya Hiêng hiện có giá dao động từ 1,5 đến 3 triệu đồng, tùy theo mục đích sử dụng và độ cầu kỳ về trang trí hoa văn trên mỗi loại sản phẩm. Không chỉ được bà con trong vùng sử dụng, các sản phẩm này còn được nhiều bảo tàng ở Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh, bảo tàng các dân tộc Việt Nam mua về trưng bày.

Có thể nói, nghề đan lát của người Churu mà nghệ nhân Ya Hiêng với tài năng, tâm huyết của mình thực sự đã tạo ra những sản phẩm đặc trưng nhất, mang đậm dấu ấn văn hóa trong đời sống sinh hoạt và hoạt động sản xuất của người Churu trên cao nguyên Lâm Đồng./.
 
Bài và ảnh: Nguyễn Vũ Thành Đạt

Tranh gỗ Bản sắc Việt hướng tới đẳng cấp

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tranh-go-ban-sac-viet-huong-toi-dang-cap/333841.html

Nghệ nhân Trịnh Tuấn Anh và những người bạn của mình ở xưởng tranh Bản sắc Việt đã “thổi hồn” vào những tác phẩm tranh gỗ điêu khắc được làm bằng các loại gỗ quý nguyên khối với độ tinh xảo, chân thực trong từng chi tiết nhỏ. Sự kỳ công sáng tạo và lao động miệt mài của những nghệ nhân lành nghề, tâm huyết với mong muốn tạo ra một hướng đi riêng cho dòng tranh điêu khắc gỗ cao cấp mang bản sắc Việt.
 
Anh Trịnh Tuấn Anh kể lại, sinh ra ở làng nghề mộc truyền thống của đất Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, nên từ nhỏ anh đã được học nghề điêu khắc gỗ. Trên bước đường học nghệ, Tuấn Anh phiêu bạt vào T.p Hồ Chí Minh và có cơ duyên làm việc cho một nghệ nhân điêu khắc gỗ người Nhật Bản. Tại đây, anh học được kỹ năng và phương pháp điêu khắc gỗ tinh xảo, độc đáo của người Nhật, rồi qua Nhật làm thêm hai năm ở xưởng này để rèn luyện tay nghề.
    
Khi trở về quê, Tuấn Anh có ý tưởng kết hợp giữa kỹ thuật điêu khắc gỗ truyền thống cùng với những gì học được từ nghệ thuật điêu khắc gỗ của Nhật Bản để cho ra những sản phẩm điêu khắc mang phong cách riêng cho mình. Thương hiệu Tranh gỗ bản sắc Việt được anh Tuấn Anh và những người thợ, người bạn của mình xây dựng nhằm hướng đến những tác phẩm có giá trị cao, chân thực, hướng đến khách hàng là giới thượng lưu, cao cấp.


Vận chuyển phiến gỗ đến khu vực thực hiện công việc điêu khắc. Ảnh: Nguyễn Luân


Công đoạn xử lý, làm sạch các chi tiết nhỏ của một sản phẩm. Ảnh: Nguyễn Luân


Công đoạn tạo tác các nội dung, chi tiết trên bức tranh gỗ đa phần đều làm bằng thủ công và phải rất tỉ mỉ,
cẩn thận, bởi sai một chi tiết là coi như phải bỏ cả phiến gỗ. Ảnh: Tư liệu


Công đoạn sơn màu cho một số chi tiết trong một tác phẩm tranh điêu khắc gỗ. Ảnh: Tư liệu


Khách hàng tham quan, tìm hiểu về các sản phẩm tranh điêu khắc gỗ của thương hiệu Bản sắc Việt
được trưng bày tại Triển lãm Hàng việt Nam chất lượng cao tháng 6/2017. Ảnh: Sơn Nghĩa
        
Tùy vào kích cỡ lớn nhỏ của mỗi tác phẩm, nội dung đơn giản hay phức tạp mà thời gian hoàn thành mỗi tác phẩm cũng khác nhau. Có những tác phẩm có kích thước lớn, với nhiều nội dung, chi tiết nhỏ, phải đòi hỏi 5 – 6 nghệ nhân cùng thực hiện và cần đến khoảng 1 năm mới hoàn thành là chuyện thường. Thế nên giá thành của các tác phẩm như vậy cũng có giá rất cao, có sự chọn lọc người tiêu dùng. Nhưng quan trọng nhất vẫn là giá trị chất xám sáng tác của mỗi nghệ nhân.
    
“Giá trị của một tác phẩm tranh gỗ điêu khắc nằm ở chất liệu gỗ, còn nghệ thuật điêu khắc chính là giá trị chất xám của mỗi nghệ nhân, từ cách tạo hình, đến thể hiện độ dày, tính tỉ mỉ, tinh tế, thần sắc và ý nghĩa bức tranh mang lại, nhìn giống một tác phẩm thực trong thiên nhiên, cuộc sống”, nghệ nhân Trịnh Tuấn Anh cho biết.

Đề tài của tranh Bản sắc Việt rất phong phú, gồm các chủ đề về phong cảnh thiên nhiên, tích tranh truyện, các nhận vật nổi tiếng, theo phong thủy… với nhiều tầng lớp ý nghĩa tích cực. Các tác phẩm tranh điêu khắc gỗ thường được người chơi dùng để trang trí phòng ăn, phòng ngủ, phòng khách, vách tường, phù điêu, làm tặng phẩm đến bạn bè.
    

Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ với chủ đề về thiên nhiên. Ảnh: Nguyễn Luân


Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ có tên “Trúc quân tử”. Ảnh: Nguyễn Luân


Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ chủ đề “Tùng hạc diên niên”. Ảnh: Nguyễn Luân 


Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ chủ đề “Thuận buồm xuôi gió”. Ảnh: Nguyễn Luân 


Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ có tên “Cửu lão bình đồ”. Ảnh: Nguyễn Luân 


Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ chủ đề “Bồ câu”. Ảnh: Nguyễn Luân 


Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ chủ đề “Sen cá”. Ảnh: Nguyễn Luân 


Tác phẩm tranh điêu khắc gỗ chủ đề “Gia đình gà”. Ảnh: Nguyễn Luân 


Tác phẩm tranh gỗ điêu khắc chủ đề “Tam anh kết nghĩa vườn đào”. Ảnh: Nguyễn Luân 


Các tác phẩm tranh điêu khắc gỗ thường được người chơi dùng để trang trí phòng ăn, phòng ngủ phòng khách,
vách tường, phù điêu, làm tặng phẩm đến bạn bè. Ảnh: Nguyễn Luân 

Hơn mười năm xây dựng hướng đi riêng cho nghệ thuật tranh điêu khắc gỗ, đến nay những người thợ của Bản sắc Việt tự hào cho ra hàng trăm loại sản phẩm cao cấp với các xưởng mộc, cửa hàng có mặt ở các địa phương: Hà Nam, T.p Hồ Chí Minh, Cần Thơ. Các sản phẩm của tranh Bản sắc Việt được nhiều người tiêu dùng ưu chuộng, cùng một phần xuất khẩu qua Trung Quốc - một quốc gia nổi tiếng với nghề điêu khắc gỗ.
    
Ngoài các sản phẩm tranh điêu khắc gỗ nguyên khối cao cấp, Bản sắc Việt còn cho ra các loại tranh bột gỗ, tranh chất liệu composite gỗ nhân tạo, tượng gỗ, nội thất gỗ với giá thành thấp hơn, giúp khách hàng có nhiều sự lựa chọn phù hợp./.
 
Bài: Sơn Nghĩa - Ảnh: Nguyễn Luân, Sơn Nghĩa & tư liệu

Triển lãm ảnh “Làng quê Việt Nam”

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/trien-lam-anh-lang-que-viet-nam/334333.html

Từ ngày 6/10 - 16/10/2017, tại Nhà Văn hóa Phụ nữ Tp.Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ (CLB) Nhiếp ảnh Hải Âu đã tổ chức triển lãm ảnh mang tên “Làng quê Việt Nam”. Đây là triển lãm ảnh nhân kỉ niệm sinh nhật lần thứ 27 Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Hải Âu.

Với 57 tác phẩm (gồm nhiều tác phẩm đã được giải thưởng trong nước và Quốc tế) của 19 nữ tác giả thuộc CLB Nhiếp ảnh Hải Âu đã mang đến cho người xem những hình ảnh rất mộc mạc, gần gũi và thân thương về làng quê Việt Nam.


Các thành viên của CLB Nhiếp ảnh Hải Âu mừng ngày sinh nhật lần thứ 27 tại không gian triển lãm ảnh "Làng quê Việt Nam".

 

Câu lạc bộ Nhiếp ảnh nữ Hải Âu trực thuộc Nhà Văn hóa Phụ nữ Tp. Hồ Chí Minh, có 19 thành viên. Trong 27 năm hoạt động, Câu lạc bộ đã tổ chức hàng trăm triển lãm ảnh trong nước, 3 lần triển lãm ảnh giao lưu tại Nhật Bản. Ngoài ra một số thành viên trong Câu lạc bộ cũng đã triển lãm ảnh tại các nước: Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc...

Thông qua ống kính nhiếp ảnh và với góc nhìn nghệ thuật của các nữ nghệ sĩ thì mỗi tác phẩm là một câu chuyện hồn nhiên và bình dị miêu tả đậm nét văn hóa Việt Nam. Để có những tác phẩm ấy, các tác giả nữ đã phải đi khắp các miền quê của cả nước với niềm đam mê cháy bỏng và hòa mình vào dòng chảy cuộc sống, tham gia các hoạt động lao động sản xuất… để ghi lại những hình ảnh đẹp.

Triển lãm ảnh "Làng quê Việt Nam" là cũng hoạt động thiết thực chào mừng Kỉ niệm 87 năm Ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt nam (20/10/1910 – 20/10/2017) và 36 năm ngày thành lập Nhà Văn hóa Phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh./.

Một số tác phẩm trong triển lãm ảnh Làng quê Việt Nam:


 Chờ nắng lên. Ảnh: Đào Hoa Nữ


 Sương trắng đồng quê . Ảnh: Thi Thơ


Nhịp sống Miền Tây. Ảnh Hồng Nga


Ra chợ. Ảnh  Phạm Thị Thu


Sông nước Miền Tây. Ảnh: Nguyễn Thị Sin


Đến trường. Ảnh: Tuyết Mai


Đường làng. Ảnh: Kim Liên


Dìu dắt. Ảnh: Kim Chi


Chợ trên sông. Ảnh: Kim Lan


Sông quê. Ảnh: Kiên Trinh


Giếng làng. Ảnh: Vân Tùng


Đường làng ngày mới. Ảnh: Hồng Lan


Niềm vui. Ảnh: Hồng Nga


Đi chợ tết. Ảnh: Phạm Thị Thu


Tuổi thơ. Ảnh: An Dung


Cắt tóc bình dân. Ảnh: Kim Lan


Ra chợ. Ảnh: Thu Ba


Chiều. Ảnh: Kiên Trinh


Mùa nước nổi. Ảnh: Vân Tùng


Hạnh phúc đơn sơ. Ảnh: Hồng Lan
 
Thực hiện: Đặng Kim Phương